NexFuture (03/11/2025): Các nhà khoa học vừa phát hiện ra một nguồn oxy bí ẩn ở nơi sâu thẳm nhất, tối tăm nhất của đại dương cách bề mặt hơn 400m, nơi không bao giờ có ánh sáng. Hiện tượng "Oxy Tối" này đang viết lại mọi điều chúng ta biết về sự sống trên Trái Đất và cả ngoài không gian.
Trong nhiều thập kỷ, một quy tắc sinh học cơ bản được dạy trong mọi sách giáo khoa: Oxy = Ánh sáng + Quang hợp. Chúng ta luôn tin rằng gần như toàn bộ oxy duy trì sự sống trên Trái Đất đều đến từ thực vật và vi khuẩn sử dụng ánh sáng Mặt Trời.
Nhưng một phát hiện đột phá vừa đảo lộn niềm tin đó.
Các nhà khoa học đã xác định được một nguồn oxy hoàn toàn mới ở sâu dưới đại dương, hơn 1.300 feet (khoảng 400 mét) dưới bề mặt. Trong bóng tối vĩnh cửu, nơi áp suất cực lớn, oxy vẫn đang được sản xuất mà không cần đến một tia sáng nào. Họ gọi đây là "Oxy Tối" (Dark Oxygen).
"Nhà máy" Oxy Hoạt động như thế nào?
Vậy, oxy này đến từ đâu?
Câu trả lời nằm ở chính đáy biển. Nguồn gốc của "Oxy Tối" dường như là các khối đa kim (polymetallic nodules). Đây là những khối đá giàu kim loại, trông giống như những củ khoai tây nằm rải rác dưới đáy bùn.
Phát hiện đáng kinh ngạc là những khối đá này dường như hoạt động như những "nhà máy điện" tự nhiên. Chúng có khả năng tạo ra một dòng điện yếu, kích hoạt một quá trình tương tự như điện phân.
Nói một cách đơn giản, dòng điện này "chẻ" các phân tử nước ($H_2O$) xung quanh chúng thành khí hydro ($H_2$) và quan trọng nhất khí oxy ($O_2$). Đây là một quá trình hóa học thuần túy, không cần sinh vật sống, không cần ánh sáng.
Viết lại Quy tắc về Sự sống
Ý nghĩa của phát hiện này là vô cùng to lớn, vượt xa cả lĩnh vực hải dương học.
1. Thay đổi câu chuyện Oxy của Trái Đất
Nó chứng minh rằng Trái Đất có nhiều cách tạo ra oxy hơn chúng ta tưởng. Điều này có thể giải thích cách các dạng sống đầu tiên tồn tại trong các đại dương cổ đại, rất lâu trước khi quá trình quang hợp trở nên phổ biến.
2. Hy vọng cho Sự sống ngoài Trái Đất
Đây có thể là phát hiện thay đổi cuộc chơi trong việc tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh. Các nhà thiên văn học từ lâu đã nhắm đến các mặt trăng như Europa (của Sao Mộc) và Enceladus (của Sao Thổ).
Cả hai thế giới băng giá này đều được cho là có các đại dương nước lỏng khổng lồ ẩn sâu dưới lớp vỏ băng dày hàng dặm nơi không bao giờ có ánh sáng. Nếu các đại dương ngầm này có các khối đá tương tự, chúng hoàn toàn có thể tự sản xuất "Oxy Tối", tạo ra một ốc đảo tiềm năng cho sự sống mà không cần đến Mặt Trời.
Một Cảnh báo về Tương lai
Trớ trêu thay, chính những khối đa kim tạo ra "Oxy Tối" lại đang nằm trong tầm ngắm của con người vì một lý do khác: khai thác biển sâu.
Những khối đá này rất giàu kim loại quý hiếm (như coban, niken, đồng) cần thiết cho pin và công nghệ cao. Các công ty khai thác đang chuẩn bị cho việc thu hoạch chúng trên quy mô lớn.
Phát hiện này đặt ra một câu hỏi cấp bách:
Lượng oxy này đang được sản xuất với số lượng bao nhiêu?
Nó đang hỗ trợ một hệ sinh thái biển sâu độc đáo nào mà chúng ta chưa hề biết đến?
Điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta "tắt" nguồn cung cấp oxy này bằng cách loại bỏ các khối đá?
Các nhà khoa học vẫn đang trong giai đoạn đầu nghiên cứu, nhưng khám phá này cho thấy đáy biển sâu còn chứa đựng nhiều bí mật hơn chúng ta tưởng. Việc khai thác chúng có thể làm gián đoạn các quá trình duy trì sự sống mong manh mà chúng ta chỉ vừa mới bắt đầu hiểu được.
Thế Anh
Community Insights