Hiện trạng cá voi hoa tiêu tại khu vực bảo tồn Teno-Rasca
Khu vực ZEC Teno-Rasca nằm ở phía tây nam bờ biển Tenerife là nơi cư trú của một trong những quần thể cá voi hoa tiêu dày đặc nhất hành tinh. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu gần đây đã ghi nhận những dữ liệu đáng lo ngại về tỷ lệ tử vong và hành vi tâm lý của loài động vật này. Thay vì bơi đi sau khi con non qua đời, cá voi mẹ thường có xu hướng mang theo xác con trong thời gian dài, ngay cả khi xác bắt đầu phân hủy.
Đặc điểm của hành vi epimeletic ở động vật biển
Hành vi mang theo con non đã chết được các nhà khoa học gọi là hành vi epimeletic. Đây là một hình thức biểu hiện sự thương tiếc hoặc chăm sóc không rời bỏ, đã được quan sát thấy ở ít nhất bảy loài cá voi và cá heo trên thế giới. Cá voi mẹ sẽ dùng miệng ngậm hoặc giữ xác con thăng bằng trên đầu, liên tục đẩy con lên mặt nước để ngăn việc bị chìm xuống đáy biển. Hành động này tiêu tốn một lượng năng lượng rất lớn và không mang lại lợi ích về mặt sinh tồn hay duy trì nòi giống, cho thấy đây là một phản ứng thuần túy về mặt cảm xúc.
Tương đồng về sinh lý giữa cá voi và con người
Các nghiên cứu chuyên sâu chỉ ra rằng cơ sở sinh lý dẫn đến nỗi đau buồn ở cá voi hoa tiêu rất giống với trải nghiệm của con người. Hệ thống thần kinh của chúng giải phóng các chất dẫn truyền thần kinh và hormone tương tự như phản ứng ở người khi mất đi người thân. Điều này chứng minh sự tồn tại của mối liên kết xã hội sâu sắc và khả năng nhận thức về sự mất mát ở mức độ cao của loài động vật này. Việc cá voi mẹ kiệt sức để bảo vệ xác con non là minh chứng cho cường độ của các liên kết hóa học và thần kinh trong não bộ của chúng.
Tác động của ô nhiễm tiếng ồn đến tỷ lệ tử vong
Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng cá voi con chết thường xuyên tại Teno-Rasca được xác định là do căng thẳng mãn tính từ môi trường. Khu vực này chịu áp lực lớn từ giao thông đường thủy, bao gồm phà chở khách, thuyền du lịch, mô tô nước và tàu thương mại. Tiếng ồn không ngừng nghỉ từ động cơ làm gián đoạn các hoạt động thiết yếu như giao tiếp bằng sóng âm, săn mồi và nghỉ ngơi. Đặc biệt, tiếng ồn làm giảm khả năng cho con bú và nuôi dưỡng của cá voi mẹ, trực tiếp dẫn đến việc cá voi con mới sinh không đủ sức khỏe để sống sót.
Sự khác biệt giữa bảo tồn lý thuyết và thực tế
Mặc dù Teno-Rasca được chỉ định là Khu Bảo tồn Đặc biệt (ZEC), nhưng hiệu quả bảo vệ trên thực tế vẫn còn nhiều hạn chế. Việc chỉ định trên giấy tờ chưa đi kèm với các biện pháp kiểm soát giao thông đường thủy và giảm thiểu ô nhiễm tiếng ồn một cách triệt để. Các yếu tố gây căng thẳng đã được ghi nhận và cảnh báo trong hơn một thập kỷ, nhưng quần thể cá voi hoa tiêu vẫn đang phải đối mặt với nguy cơ suy giảm do môi trường sống bị xâm hại nghiêm trọng bởi hoạt động kinh tế của con người.