NexFuture (14/3/2026): Hãy thử tưởng tượng một ngôi nhà tuyệt mỹ đến mức trông như được chế tác hoàn toàn từ thủy tinh – mỏng manh, tinh xảo và tỏa sáng lung linh giữa bóng tối vĩnh cửu. Giờ thì hãy tưởng tượng, nằm sâu dưới đáy đại dương ngoài khơi Nhật Bản, các nhà khoa học vừa phát hiện ra hai loài giun hoàn toàn mới đang lặng lẽ cư trú bên trong một "kiến trúc" vĩ đại như thế. Không trả tiền thuê nhà, không ai biết đến, cho đến tận hôm nay.
Đó chính xác là những gì một nhóm các nhà khoa học quốc tế đã khai quật được trong chuyến thám hiểm lịch sử năm 2025. Và câu chuyện đằng sau hành trình chạm đến đáy đại dương này cũng kỳ thú không kém gì chính những sinh vật được tìm thấy.
 |
| Các sinh vật biển sâu Nguồn Ảnh: © Dr. Chong CHEN/JAMSTEC’ Getty |
1. Chuyến Thám Hiểm Lịch Sử Của Tàu Ngầm Shinkai 6500
Chiến dịch Thống kê Đại dương Nippon Foundation-Nekton 2025 đã chính thức khởi động vào tháng 6, phối hợp cùng Cơ quan Khoa học và Công nghệ Biển - Trái Đất Nhật Bản (JAMSTEC). Từ tàu mẹ Yokosuka, các nhà nghiên cứu đã triển khai tàu lặn có người lái Shinkai 6500 tiến thẳng vào hai trong số những khu vực biển sâu ít được nghiên cứu nhất của Nhật Bản: Rãnh Nankai và Chuỗi núi ngầm Shichiyo.
Những gì chiếc tàu lặn này mang về trên mặt nước thực sự gây chấn động giới sinh vật học: Hơn 528 mẫu vật vô giá. Tại Hội thảo Khám phá Loài ở trụ sở JAMSTEC, các chuyên gia phân loại học trên toàn thế giới đã xác nhận: Có tới 38 loài hoàn toàn mới đối với khoa học, cùng 28 "ứng cử viên" khác đang chờ được xác minh.
2. Giải Mã "Lâu Đài Thủy Tinh" Và Hai Kẻ Trọ Khách Kỳ Lạ
Tuy nhiên, ngôi sao sáng nhất của đợt khảo sát này lại thuộc về hai loài giun nhiều tơ (polychaete) mới được phát hiện đang sinh sống ngay bên trong một loài bọt biển hexactinellid – sinh vật biển sâu thường được mệnh danh là "bọt biển thủy tinh" (glass sponge) hay mỹ miều hơn là "lâu đài thủy tinh".
- Cấu trúc phi thường: Những loài bọt biển này tự xây dựng cho mình một bộ xương dạng lưới tinh xảo từ silica – chính là vật liệu cấu tạo nên thủy tinh. Cấu trúc phức tạp này không chỉ đẹp mắt mà còn trở thành nơi trú ẩn hoàn hảo. Theo NOAA, "ngôi nhà thủy tinh" này vững chãi đến mức chúng vẫn giữ nguyên hình dáng ngay cả khi sinh vật bọt biển chủ đã chết đi.
- Lớp khiên sinh học: Cấu trúc xương sắc nhọn kết hợp cùng các hóa chất độc đáo giúp xua đuổi những kẻ săn mồi nguy hiểm.
Lợi dụng đặc tính này, hai loài giun mới – được đặt tên là Dalhousiella yabukii và Leocratides watanabeae – đã tiến hóa để cư trú trọn đời ngay bên trong cơ thể bọt biển. Nghiên cứu chi tiết do Tiến sĩ Naoto Jimi dẫn đầu vừa được công bố trên Tạp chí Động vật học của Hiệp hội Linnean (9/3). Đặc biệt hơn cả, chính "ngôi nhà thủy tinh" đang cưu mang hai loài giun này cũng có thể là một loài bọt biển hoàn toàn mới chưa từng được định danh!
3. Rãnh Nankai: Sự Bùng Nổ Sự Sống Nơi Khắc Nghiệt Nhất
Một nghiên cứu trọng điểm thứ hai, được công bố trên tạp chí Ecosphere (18/11) do nhà nghiên cứu Chong Chen của JAMSTEC dẫn đầu, đã vẽ lại toàn bộ bản đồ sinh học của Rãnh Nankai – một trong những vùng biển sâu có hoạt động địa chất mạnh nhất Nhật Bản.
Nghiên cứu tập trung vào các miệng phun lạnh (cold seeps) – nơi khí đốt và chất lỏng rò rỉ từ dưới đáy biển. Trước chuyến đi này, nhân loại chỉ biết đến vỏn vẹn 14 loài động vật sống sót được ở đây. Nhưng giờ đây, con số đó đã tăng gấp 5 lần, lên tới 80 loài. Một quần xã sinh vật đa dạng đến ngỡ ngàng: 33 loài động vật thân mềm, 23 loài giun đốt, 11 loài động vật chân đốt, và hàng loạt hệ sinh vật khác phát triển rực rỡ ở nơi mà ánh sáng mặt trời không bao giờ chạm tới.
"Những khám phá tại Rãnh Nankai và Chuỗi núi ngầm Shichiyo nhắc nhở chúng ta rằng, nhân loại hiểu biết về đại dương của chính mình ít ỏi đến nhường nào. Mỗi loài mới được phát hiện là một bước tiến để thấu hiểu, trân trọng và cuối cùng là bảo vệ vùng biển chung của chúng ta." – Mitsuyuki Unno, Giám đốc Điều hành The Nippon Foundation.
Lời Kết: Khi Sự Sống Tự Tìm Đường Đi
Bên cạnh những "lâu đài thủy tinh", Chuỗi núi ngầm Shichiyo còn ban tặng cho các nhà khoa học những khu vườn san hô tuyệt đẹp và 5 loài tôm hùm ngồi (squat lobster) mới. Nơi đây hiện được nâng tầm thành khu vực đặc biệt quan tâm của khoa học biển Nhật Bản.
Hình ảnh hai con giun nhỏ bé sống yên bình bên trong một lâu đài thủy tinh vĩnh cửu dưới đáy đại dương là minh chứng hùng hồn nhất cho một định lý: Dù ở những góc khuất khắc nghiệt nhất của hành tinh, sự sống vẫn luôn biết cách tìm ra đường đi – và khoa học của chúng ta mới chỉ chạm đến bề nổi của tảng băng chìm mà thôi.
Biên tập & Phân tích sinh vật biển: Thế Anh Nguyễn | NexFuture.net
Tuyên bố E-E-A-T: Nội dung bài viết được tổng hợp từ các báo cáo chính thức của Chiến dịch Nippon Foundation-Nekton 2025, cơ quan JAMSTEC, và các bài báo khoa học đã qua bình duyệt trên Ecosphere và Zoological Journal of the Linnean Society. Bài viết nhằm mục đích lan tỏa tri thức sinh học biển sâu tới công chúng một cách chuẩn xác nhất.
NexFuture.Net
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét