By: NexFuture (25/2/2026): Chào các bạn độc giả của NexFuture! Như chúng ta đã biết, năm 2026 đánh dấu một giai đoạn cực kỳ bùng nổ của ngành hàng không vũ trụ. Không còn là những chuyến bay đơn lẻ "đến rồi đi", nhân loại đang xây dựng một hạ tầng bền vững để ở lại không gian lâu dài. Và "trái tim" của kế hoạch đó chính là Lunar Gateway – trạm vũ trụ đầu tiên quay quanh Mặt Trăng.
 |
| Ảnh minh họa trạm vũ trụ: modun HALO |
Hôm nay, hãy cùng mình đào sâu vào kiến trúc và vai trò sống còn của thực thể này trong chương trình Artemis nhé!
1. Lunar Gateway là gì? Không chỉ là một trạm vũ trụ thông thường
Khác với Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) bay quanh Trái Đất, Gateway là một trạm trung chuyển nằm ở quỹ đạo Mặt Trăng. Nó đóng vai trò như một:Trung tâm điều phối: Nơi kết nối tàu Orion từ Trái Đất và hệ thống đổ bộ (HLS) xuống bề mặt chị Hằng.
- Phòng thí nghiệm: Nghiên cứu bức xạ vũ trụ và ảnh hưởng của môi trường xa Trái Đất lên cơ thể người.
- Tiền đồn cho Sao Hỏa: Đây là bước đệm để thử nghiệm các công nghệ trước khi chúng ta thực hiện hành trình dài ngày tới hành tinh Đỏ.
2. Các Module "Xương Sống" Đang Được Tích Hợp
Hiện tại, NASA và các đối tác quốc tế đang tập trung hoàn thiện hai module cốt lõi, dự kiến sẽ phóng cùng nhau trên một tên lửa Falcon Heavy của SpaceX.
Module Năng lượng và Đẩy (PPE - Power and Propulsion Element)
Đây là "động cơ" của cả trạm. PPE sử dụng hệ thống đẩy điện mặt trời (Solar Electric Propulsion) cực kỳ tiên tiến.
- Công suất: Cung cấp khoảng 60kW năng lượng mặt trời.
- Nhiệm vụ: Duy trì vị trí của trạm trên quỹ đạo và cung cấp năng lượng cho toàn bộ hệ thống liên lạc.
Module Hậu cần và Cư trú (HALO - Habitation and Logistics Outpost)
HALO là nơi các phi hành đoàn Artemis sẽ sinh hoạt và làm việc khi mới đến Gateway.Chức năng: Điểm kết nối cho các tàu tiếp tế và tàu đổ bộ.
Tiện nghi: Hệ thống điều hòa môi trường, hỗ trợ sự sống và trung tâm chỉ huy điều khiển.
3. Quỹ Đạo NRHO: Sự Tính Toán Tài Tình Của Cơ Học Vật Lý
Một trong những điểm đặc biệt nhất của Gateway là quỹ đạo NRHO (Near-Rectilinear Halo Orbit). Đây là một quỹ đạo hình elip cực dài, giúp trạm luôn duy trì được đường truyền thẳng với Trái Đất mà không bị Mặt Trăng che khuất.Chu kỳ quỹ đạo của trạm tuân theo các định luật vật lý nghiêm ngặt. Nếu gọi $a$ là bán trục lớn của quỹ đạo elip và $\mu$ là hằng số trọng trường của Mặt Trăng, chu kỳ $T$ được tính theo công thức:
T = 2π × √(a³ / μ)
Quỹ đạo này cho phép Gateway tiếp cận cực Nam của Mặt Trăng – nơi được cho là có trữ lượng băng nước dồi dào – một cách dễ dàng và tiết kiệm nhiên liệu nhất.
4. Sự Hợp Tác Đa Quốc Gia: Sức Mạnh Từ Toàn Cầu
Đúng với tinh thần của E-E-A-T, một nguồn tin tin cậy cần nhắc đến tầm quan trọng của các đối tác quốc tế. Gateway không phải là dự án của riêng NASA:
- ESA (Châu Âu): Đóng góp module I-Hab (Cư trú quốc tế) và Esprit (Tiếp nhiên liệu và viễn thông).
- JAXA (Nhật Bản): Hỗ trợ hệ thống kiểm soát môi trường và vận chuyển hậu cần.
- CSA (Canada): Cung cấp hệ thống robot thông minh Canadarm3 để bảo trì bên ngoài trạm.
Góc nhìn chuyên gia: Việc đa dạng hóa đối tác không chỉ giúp chia sẻ chi phí mà còn đảm bảo tính bền vững của dự án trước những biến động về kinh tế và chính trị.
5. Lộ trình Artemis III và IV: Khi nào chúng ta "lên tàu"?
Theo kế hoạch cập nhật nhất đến năm 2026, Gateway sẽ đóng vai trò then chốt từ sứ mệnh Artemis IV. Trong khi Artemis III tập trung vào việc đưa người hạ cánh trực tiếp, thì các sứ mệnh sau đó sẽ sử dụng Gateway làm "trạm dừng chân" để lưu trú dài ngày hơn trên bề mặt Mặt Trăng.
Cập nhật tiến độ chương trình Artemis tính đến năm 2026
Lộ trình chinh phục không gian đang diễn ra vô cùng khẩn trương với những cột mốc cụ thể. Hiện tại, sứ mệnh Artemis II với mục tiêu đưa con người bay quanh Mặt Trăng đang trong giai đoạn chuẩn bị phóng cuối cùng.
Song song với đó, việc phóng các module PPE và HALO để thiết lập nền móng đầu tiên cho trạm Gateway cũng đang được đẩy mạnh, với các thành phần đang trong quá trình tích hợp module kỹ thuật. Nhìn xa hơn, các hạ tầng phục vụ cho sứ mệnh Artemis IV nhằm lắp ráp thêm các module cư trú dài hạn cho phi hành đoàn hiện cũng đang được sản xuất theo đúng tiến độ đề ra.
Lời kết
Trạm vũ trụ Gateway không chỉ là một công trình kỹ thuật, nó là biểu tượng cho khát vọng chinh phục những chân trời mới của con người. Với sự phát triển thần tốc của công nghệ AI và khoa học vật liệu, giấc mơ sống và làm việc ngoài không gian đang gần hơn bao giờ hết.
Bạn nghĩ sao về việc con người sẽ có một "trạm dừng nghỉ" trên quỹ đạo Mặt Trăng? Hãy để lại bình luận bên dưới để cùng thảo luận với mình nhé!
Bài viết được tổng hợp và biên tập bởi Thế Anh Nguyễn – Chuyên trang công nghệ NexFuture.
Thế Anh
NexFuture.NetCâu hỏi thường gặp về Trạm Vũ trụ Gateway (FAQ)
1. Trạm vũ trụ Gateway nằm ở đâu?
Gateway không bay quanh Trái Đất như ISS. Nó nằm trên một quỹ đạo elip đặc biệt quanh Mặt Trăng được gọi là Quỹ đạo Halo gần như thẳng hàng (NRHO), giúp duy trì liên lạc liên tục với Trái Đất.
2. Tại sao NASA cần Gateway thay vì bay thẳng lên Mặt Trăng?
Gateway đóng vai trò như một trạm trung chuyển và tiếp nhiên liệu. Nó giúp các sứ mệnh Artemis bền vững hơn, cho phép phi hành đoàn lưu trú lâu dài và là bước đệm quan trọng để thử nghiệm công nghệ trước khi chinh phục Sao Hỏa.
3. Những quốc gia nào tham gia dự án này?
Đây là nỗ lực toàn cầu dẫn đầu bởi NASA (Hoa Kỳ), phối hợp cùng ESA (Châu Âu), JAXA (Nhật Bản) và CSA (Canada). Mỗi tổ chức đóng góp các module và công nghệ robot khác nhau.
4. Khi nào các module đầu tiên của Gateway sẽ được phóng?
Theo lộ trình hiện tại của năm 2026, các module cốt lõi PPE và HALO đang trong quá trình tích hợp cuối cùng và dự kiến sẽ được phóng bằng tên lửa Falcon Heavy của SpaceX trong thời gian tới.
