NexFuture (24/1/2026): Năm 2026 không chỉ là một cột mốc bình thường trên lịch. Đối với cộng đồng vật lý toàn cầu, đây là thời khắc chuyển giao lịch sử. Máy gia tốc hạt lớn (LHC) – "con quái vật" khổng lồ nằm sâu dưới lòng đất biên giới Pháp-Thụy Sĩ – sẽ chính thức bước vào kỳ nghỉ dài hạn.
 |
| Ảnh: Đường hầm máy gia tốc hạt lớn LHC tại CERN |
Nhưng đừng lo lắng, cỗ máy tái tạo Big Bang này không hề bị hỏng. Nó đang chuẩn bị cho một cuộc lột xác vĩ đại nhất từ trước đến nay để trở thành High-Luminosity LHC (HL-LHC).
1. Tháng 7/2026: Thời Khắc "Ngủ Đông" Của Người Khổng Lồ
Theo thông báo chính thức từ CERN (Tổ chức Nghiên cứu Hạt nhân Châu Âu), LHC sẽ bắt đầu giai đoạn tạm dừng hoạt động dài hạn lần thứ 3 (được gọi kỹ thuật là Long Shutdown 3 - LS3) bắt đầu từ tháng 7 năm 2026.
Đây không phải là một kỳ nghỉ ngắn. Các kỹ sư sẽ tắt toàn bộ hệ thống chùm tia proton năng lượng cao để mở tung cỗ máy ra. Quá trình này dự kiến kéo dài khoảng 3-4 năm, tạo tiền đề cho sự trở lại bùng nổ vào năm 2030.
Tại sao phải dừng lâu đến vậy? Hãy tưởng tượng bạn đang nâng cấp một chiếc xe đua Công thức 1 thành một con tàu vũ trụ. Bạn không thể vừa chạy xe vừa thay động cơ. CERN cần thay thế các nam châm siêu dẫn, lắp đặt hệ thống quang học mới và nâng cấp các máy dò hạt khổng lồ (ATLAS và CMS) để chịu được cường độ va chạm khủng khiếp trong tương lai.
2. Kỷ Nguyên "High-Luminosity": Cuộc Săn Tìm Vật Lý Mới
Mục tiêu tối thượng của đợt nâng cấp này là đưa LHC đạt tới trạng thái High-Luminosity (Độ sáng cao).
Trong vật lý hạt, "Độ sáng" (Luminosity) không nói về ánh sáng đèn, mà nói về mật độ va chạm. Độ sáng càng cao, số lượng hạt proton va đập vào nhau trong một giây càng lớn.
Sức mạnh tăng gấp 10 lần
Phiên bản HL-LHC hoạt động vào năm 2030 sẽ tăng độ sáng tích hợp lên gấp 10 lần so với thiết kế ban đầu của LHC.
- Hiện tại: LHC tạo ra khoảng 1 tỷ vụ va chạm mỗi giây.
- Tương lai (2030): Con số này sẽ tăng lên mức kỷ lục, cho phép các nhà khoa học thu thập lượng dữ liệu lớn hơn gấp nhiều lần trong cùng một khoảng thời gian.
Điều này giống như việc bạn chuyển từ việc tìm kim đáy bể bằng đèn pin sang việc dùng một nam châm khổng lồ và hệ thống quét laser 3D. Những hạt cực hiếm, trước đây chỉ xuất hiện 1-2 lần mỗi năm, giờ đây có thể xuất hiện hàng tuần.
 |
| Ảnh minh họa: So sánh độ sáng High-Luminosity LHC |
3. Sứ Mệnh 2030: Giải Mã Những Bóng Ma Vũ Trụ
Sau khi tái khởi động vào năm 2030, "Siêu LHC" sẽ không chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu hạt Higgs (đã tìm thấy năm 2012). Tham vọng của nó lớn hơn nhiều:
- Vạch mặt Vật chất tối (Dark Matter): Vật chất tối chiếm tới 27% vũ trụ nhưng hoàn toàn vô hình. HL-LHC với độ nhạy cao hơn hy vọng sẽ tạo ra và bắt được các hạt vật chất tối trong phòng thí nghiệm.
- Siêu đối xứng (Supersymmetry): Kiểm chứng lý thuyết cho rằng mỗi hạt cơ bản đều có một "người anh em" siêu nặng chưa từng được nhìn thấy.
- Bản đồ chính xác của Hạt Higgs: Nghiên cứu sâu hơn về "Hạt của Chúa" để hiểu cách nó mang lại khối lượng cho vạn vật, và liệu có tồn tại nhiều loại hạt Higgs khác nhau hay không.
4. Kết Luận: Khoảng Lặng Trước Cơn Bão
Việc LHC tạm ngừng vào tháng 7/2026 có thể khiến các tin tức về vật lý hạt trầm lắng đi một chút trong vài năm tới. Nhưng đây là khoảng lặng cần thiết.
Năm 2026 là năm bản lề, đánh dấu sự kết thúc của một chương và mở đầu cho một kỷ nguyên khám phá mới. Khi cỗ máy này thức giấc vào năm 2030, nhân loại sẽ có trong tay công cụ mạnh mẽ nhất lịch sử để trả lời câu hỏi: "Vũ trụ này thực sự được làm từ gì?"
Bạn có hào hứng chờ đợi ngày LHC quay trở lại không? Hãy để lại bình luận và đừng quên theo dõi NexFuture để cập nhật hành trình nâng cấp của cỗ máy thế kỷ này!
Thế Anh
NexFuture.Net
